De mogelijkheden van kernenergie anno 2019

Kan onze maatschappij leven met de nieuwe doctrine die zegt dat de toename van de CO2 concentratie in de atmosfeer nog deze eeuw tot de ondergang van onze beschaving zal leiden?
Waarschijnlijk is de acceptatie van kernenergie de enige mogelijkheid.
Met kernenergie kan de CO2 uitstoot de elektriciteitsproductie op termijn van enkele tientallen jaren naar nul teruggebracht worden, terwijl de verwoesting van onze economie en van ons landschap door zinloze zwaaipalen en zonnepanelen gestopt wordt.
Het debat over kernenergie is in ons land weer opgelaaid.
Vreemd genoeg was het een cabaretier, die de stoot hiertoe gaf.
De redactie van het TV programma werd waarschijnlijk geïnspireerd door de conclusie van het IPCC, dat de wereld af moet van fossiele brandstoffen.
Doen wij dat niet, dan zal “de wereld binnen 30 jaarmeer dan 2 graden opwarmen”, hieraan koppelde het IPCC de gebruikelijke scenario’s, die een klimaat armageddon voorspellen.
De klimaattafels onder leiding van onze klimaatgoeroes Nijpels en Samson namen de ambities van het IPCC klakkeloos over, dus Nederland moet in 2030 de helft minder CO2 uitstoten en wij leven in 2050 CO2 vrij, wij gaan dat doen zonder kernenergie te gebruiken.
Hoe dat moet weten wij niet, maar een leven zonder ambities is niet waard geleefd te worden, toch? “Iedereen moet meedoen en iedereen moet offers brengen”. (Nijpels) [1]

De onmogelijke tijdschaal wordt als excuus gebruikt om kernenergie niet in de discussies te betrekken, want kernenergie is te duur, het duurt 10 jaar voor je een bouwvergunning hebt, de bouwtijd is 10 jaar en het radioactief afval is een groot probleem.
Er wordt toegegeven, dat de kans op ongelukken klein is, maar als het gebeurt, dan zijn de rapen gaar.
Diederik Samson verwoordde dit als volgt.
Vroom zei hij in een radiointerview, dat het welzijn van zijn kinderen en kleinkinderen beter gegarandeerd zou zijn met echt duurzame goedkope energie.
Een definitie daarvan kon hij helaas niet geven. Het veiligheidsaspect komt sinds de conference van Lubach over dit onderwerp niet meer prominent tersprake, maar de regels om veiligheid te garanderen zijn in het Westen nog steeds absurd streng.
De industrie vindt de maatschappelijke acceptatie te klein en dus het risico te groot om een kerncentrale te bouwen.
Een voorbeeld: De Prov. Staten van Brabant hebben als reactie op de hernieuwde belangstelling voor kernenergie nipt een motie aangenomen om kerncentrales in de provincie te verbieden.
Tegen de motie stemden de VVD, CDA, PVV en 50plus.
In maart 2019 zijn er verkiezingen voor de Prov. Staten.[1]. “Helaas, tussen droom de daad staan wetten in de weg en praktische bezwaren.” (Elschot)

Kerncentrale
A. De kosten

De geschiedenis leert ons, dat de gebruikelijke leercurve voor het toepassen van een nieuwe techniek niet bestaat voor kernenergie.
Kerncentrales zijn vooral in het Westen in de loop der jaren alleen maar duurder geworden.
In 1965 bouwde men in de VS al reactoren voor $2000 per kW geïnstalleerd vermogen maar 50 jaar later was dat alleen nog mogelijk in India en Zuid Korea.
Wat opvalt is het grote verschil tussen de verschillende landen en de enorme stijging van de kosten in de VS.
Dit komt door de massa regels, die over deAmerikaanse reactoren werd uitgestort na het relatief onschuldige ongeluk in Harrisburg, in het Westen worden de kosten voor kernenergie voornamelijk bepaald door regels, die ingegeven worden door de angst voor “radioactieve straling”.
Deze term toont het onbegrip van de auteurs van pamfletten tegen kernenergie, want “radioactieve straling” bestaat niet, het juiste begrip is ioniserende straling.
De Nederlandse centrale bij Borssele valt in de hoogste kosten categorie met $6000 per kW geïnstalleerd vermogen.
Daarbij wordt de centrale regelmatig verbouwd om “aan de hoogste veiligheidseisen te voldoen”.
Niemand vraagt zich af of die eisen redelijk zijn, maar daardoor draait de centrale wel met verlies.
Hierbij moet bedacht worden, dat tientallen kerncentrales in Europa al vele jaren goedkope stroom leveren zonder een ernstig incident.

Is een kerncentrale van $2000 of $4000 per kW vermogen duur? Windmolens op land kosten €1400 per kW geïnstalleerd vermogen,
wind op zee kost nu ongeveer €2500 per kW.
Een moderne gascentrale (CCGT) kost in de orde van €1500 per kW.
Hierbij moet worden opgemerkt, dat de capaciteitsfactor van kerncentrales dicht bij 100% ligt met leveringszekerheid, terwijl windmolens 60 tot 80% van de tijd stilstaan onderworpen als zij zijn aan de grillen van het weer.
De brandstofkosten in een CCGT zijn vele malen hoger dan die van een kerncentrale.

B. De bouwtijd

De bouwtijd lijdt onder hetzelfde euvel als de kosten.
De reactie in de VS op Harrisburg hebben de bouwtijden verlengd van 3 - 7 jaar voor het ongeluk inHarrisburg tot 7 -15 jaar na Harrisburg.
Kleine reactoren zijn allemaal binnen 5 jaar gebouwd.“Small is beautiful” Is het mogelijk om met kleine reactoren de bezwaren te omzeilen?

C. Small Modular Reactors (SMR)

Hoe klein kan het zijn?
Voorbeelden van SMR’s zijn de reactoren gebruikt in duikboten en ijsbrekers.
Deze hebben een vermogen tussen 50 en 150 MWatt.
Een Belgische club van voorstanders van kernenergie, het Nuclear Forum propageren de Small ModularReactors (SMR), maar alles is nog in de projectfase.
Zij schrijven: Een model voor passieve veiligheid de meeste SMR's gebruiken passieve koeling.
Concreet betekent dit dat de SMR's geen externe bronnen(zoals elektriciteit of dieselgeneratoren) meer nodig hebben om de reactor na gebruik af te koelen.
Die innovatie zorgt ervoor dat de installaties nog veiliger worden.
Voordelen van een modulair systeemFlexibiliteit, kostenefficiëntie en snelheid zijn de belangrijkste troeven.
Doordat ze modulair zijn opgevat, kunnen de verschillende modules van een SMR afzonderlijk worden geactiveerd afhankelijk van de vraagnaar elektriciteit.
De mogelijkheid om goedkoop en snel te bouwen is belangrijk, maar een voorwaarde is het wegnemen van de irrationele angst voor ioniserende straling en de daarmee samenhangende regelzucht.
Een deel van de bezwaren kan door toepassen van SMR weggenomen worden.

Wat blijft is de angst voor ioniserende straling.

D. Is radioactiviteit altijd gevaarlijk?

Mijn onzekerheid hierover kwam voort uit de “Linear no Threshold” theorie (LNT), die tot voor kort als leidraad diende voor de mate van schadelijkheid van ioniserende straling. De LNT regel stelt, dat de schade opgelopen door ioniserende straling evenredig is met de dosis straling.
Dit betekent, dat elke dosis hoe klein ook, een schadelijk effect heeft evenredig met de dosis.
Hierbij wordt voornamelijk gedacht aan DNA beschadiging.
De LNT regel werkt heel prettig bij het vaststellen van veiligheidsmaatregelen, want uit de LNT regel volgt: Alleen geen straling is veilig Punt.
Het toepassen van de LNT regel in het dagelijks leven leidt tot absurde conclusies.

Het eten van 100 aspirines is een klassieke manier om zelfmoord te plegen: 100% kans om te overlijden.
De LNT regel zegt nu, dat het eten van 1 aspirientje in 1 procent van de gevallen fataal is.
Ziet u de dagelijkse slachting al voor u?

In de natuur is niets eenvoudig en lineair, want op een schadelijke invloed van buiten stelt een organisme zich teweer en maakt het onschadelijk.
Het afweer systeem wordt geactiveerd en in het geval van succes wordt de gezondheid er zelfs beter van.
Zo gaat ook het organisme mens om met zijn dagelijkse portie straling.
De mens en al de levende natuur wordt gedurende zijn bestaan op aarde bestraald door de kosmische straling en de natuurlijke radioactiviteit die in de aardkorst zit.
Dit stralingsniveau varieert op aarde tussen 2 en 40 millisievert per jaar.
In Nederlandis het niveau tussen de 2 en 3 millisievert per jaar.
De onzekerheid over de effecten van stralingsdosis bleef tot ik 3 jaar geleden een boek las van een Amerikaanse journalist Ed Hiserodt.
Het is vertaald en uitgegeven door de Groene Rekenkamer met als titel:“Stralingstekort, stel dat straling eigenlijk goed voor je is.”1)
Hiserodt beschrijft de effecten van lage doses ioniserende straling op mens en dier.
De auteur legt uit wat het verschil is tussen radioactiviteit en ioniserende straling, welke dosis gevaarlijk is en onder welke dosis een omgekeerd effect optreedt.
Lage doses, maar ver boven het natuurlijke stralingsniveau blijken een gunstig effect te hebben op de gezondheid van de mens.
Dit effect heet stralingshormese.
Hormese treedt op bij lage doses van vrijwel alle chemische vergiften die wij kennen en ioniserende straling is daarop geen uitzondering.
Een voorbeeld is arsenicum, dat in kleine hoeveelheden gebruikt wordt als geneesmiddel voor suikerziekte.
Hormese is de activering van de afweer- en herstelmechanismen in ons lichaam, die opgewekt worden doorlage dosis vergif.
Denk ook aan de epidemie van allergie die optreedt bij kinderen die opgroeien in een te schone omgeving.

Het boek staat vol van voorbeelden waaruit blijkt dat een matige hoeveelheid straling goed voor je is.
Sinds ik dat boek en andere publicaties heb gelezen ben ik dankbaar voor de stralingsdosis, die ik tijdens mijn werk heb gekregen, want die dosis heeft het risico voor kanker bij mij waarschijnlijk fors verlaagd.

Conclusie.
Als wij op een rationele manier omgaan met het gevaar van ioniserende straling, dan kan eenkerncentrale binnen vijf jaar gebouwd worden voor minder dan 2000 euro per kilowatt vermogen.
In datgeval kan onze stroomvoorziening helemaal CO2 vrij gemaakt worden met een investering van 40 miljardeuro.
Wanneer de kapitaalverstrekkers dan ook een redelijke rente berekenen, dan kost kernstroom minder dan 3 cent per kilowattuur.
Het gevolg is dat het uitfaseren van gas als brandstof dan realiteit kan worden.
In Frankrijk is stroom zo goedkoop, dat elektrisch verwarmen nu de norm is zelfs zonder warmtepompen en superisolatie.


1) Het boek is nog steeds te verkrijgen bij de Groene Rekenkamer.

PS. “Michael Shellenberger, de bekende advocaat van kernenergie heeft een stuk geschreven in Forbes met dezelfde strekking als bovenstaand artikel."
Titel: "It Sounds Crazy, But Fukushima, Chernobyl, And Three Mile Island Show Why Nuclear Is Inherently Safe"
Link: artikel